Hoe dit werkt

Peildatum 31 oktober 2026. Meldingen van 1 november 2021 tot en met 31 oktober 2026.

De vogels

Vogels staan niet stil. Deze site weet dus niet welke vogel er voor je deur zit, alleen waar mensen vogels hebben gemeld. De vraag die de site beantwoordt is: welke vogels kun je hier horen, en wanneer?

Alle meldingen komen van GBIF, het internationale knooppunt voor biodiversiteitsdata. Verreweg de meeste komen van Observation.org (Waarneming.nl): 873.795 in de 106 vakken rond Twente. Observation.org deelt Nederlandse meldingen met GBIF alleen op een grof raster, in vakken van ongeveer 3,4 bij 5,6 kilometer. Precieser wordt het niet, en dat proberen we ook niet. Per vak halen we de soorten en de maanden op:

GET https://api.gbif.org/v1/occurrence/search?datasetKey=8a863029-f435-446a-821e-275f4f641165&taxonKey=212&country=NL&eventDate=2021-11-01,2026-10-31&decimalLatitude=52.35,52.35&decimalLongitude=6.9,6.9&facet=speciesKey&facet=month&limit=0

Daarnaast zijn er meldingen met een preciezere plek, vooral van eBird en iNaturalist. Die gebruiken we alleen als de bron een onzekerheid van hooguit 500 meter opgeeft, of als het om een eBird-telpunt gaat.

Van je straat naar heel Twente

1. Je straat. Losse meldingen binnen 500 meter, met datum, soort en bron. Bij ruim de helft van de Twentse adressen is dat er geen enkele.
2. Je vak. Het rastervak van ongeveer 4 bij 6 kilometer waarin je adres ligt. Hier komt de lijst vandaan van vogels die je kunt verwachten.
3. Eromheen. De acht vakken rond je vak, omdat een adres vaak dicht bij de rand van zijn vak ligt.
4. Je gemeente. Alle vakken die je gemeente raken. Dat is iets ruimer dan de gemeentegrens, want een vak is niet te splitsen.
5. Twente. Alles wat in de 106 vakken is gemeld.

Per laag zie je alleen wat er nog bij komt. De maandstrip onder elke soort telt de meldingen in die laag. Op de soortpagina staat de kalender voor heel Twente: trektijden verschillen binnen Twente nauwelijks.

De simulatiekaart

"Twente in vogels" is een simulatie, geen kaart van echte vogels. Welke soorten in een vak zitten, en in welke verhouding, komt uit de meldingen. Hoeveel stippen een vak krijgt, groeit mee met de wortel van het aantal meldingen. Zo blijven drukke vakken leesbaar: in één vak bij Hengelo komt ongeveer 40% van alle meldingen van één vogelaar die elke dag telt. Met een gewone telling zou dat vak een wit blok worden.

Er zijn twee standen. Per maand laat een gemiddelde maand zien uit vijf jaar meldingen; tussen twee maanden in schuift het beeld geleidelijk. Nu laat de meldingen van de laatste veertien dagen zien. Die halen we elke ochtend op bij GBIF. GBIF loopt een paar dagen achter op Observation.org, dus "nu" is de twee weken tot en met de nieuwste melding die er is.

De vogels zoeken hun eigen plek in het vak. Eenden en ganzen gaan naar het water, reigers naar moeras en oevers, spechten naar het bos, kauwen en duiven naar de bebouwing, roofvogels naar open land. Daarna bewegen ze volgens een paar eenvoudige regels: ganzen en spreeuwen in groepen, roofvogels in cirkels, zwaluwen in snelle bogen, zangvogels in korte sprongetjes. Een stip verlaat zijn vak nooit, zodat de simulatie niet preciezer lijkt dan de meldingen zijn. Je adres staat er als rode stip op, maar alleen in je browser.

De ondergrond komt uit de BRT-achtergrondkaart van het Kadaster (PDOK): bos, heide, moeras, bebouwing, water en wegen, vereenvoudigd en bij de site meegeleverd.

Het adres

Adressen komen van de PDOK Locatieserver, alleen voor adressen in de veertien Twentse gemeenten. Je browser vraagt ze zelf op terwijl je typt:

GET https://api.pdok.nl/bzk/locatieserver/search/v3_1/suggest?q=oude markt 3a enschede&fq=gemeentecode:(0141 0147 …)

Je kunt ook je locatie gebruiken; die blijft in je browser. Daarna rekent je browser zelf uit in welk vak je adres ligt. In de adresbalk staat alleen het vak, niet je adres. Deze site slaat geen ingetypt adres op en heeft geen server die dat ziet.

De namen

Nederlandse namen en de status in Nederland (broedvogel, wintergast, exoot) komen uit de Wikipedia-lijst van vogels in de Benelux, bijgewerkt tot 17 april 2026. Soorten die daar niet op staan, zoals de barbarie-eend en de Carolina-eend, zijn ontsnapte of uitgezette vogels; die krijgen dat label. Kruisingen, zoals grauwe gans × Canadese gans, laten we weg.

Het geluid

De opnames komen van xeno-canto. Per soort kozen we een zang- en een roepopname: kwaliteit A waar het kan, liefst uit Nederland, anders uit België of Duitsland, anders uit de rest van Europa. We nemen alleen opnames waarvan de licentie een bewerking toelaat, zodat het meelopende spectrogram mag. Bij elke opname staan de opnemer, de plek en de licentie.

Je browser haalt het geluid rechtstreeks bij xeno-canto op. Xeno-canto ziet dus welke soort je afspeelt, niet waar je woont. Het spectrogram tekent je browser zelf, terwijl het geluid speelt: hoge tonen boven, luid is donker.

De platen

De platen komen uit Naumann, Naturgeschichte der Vögel Mitteleuropas (1896–1905). Waar Naumann ontbreekt of te klein is, komen ze uit Nozeman & Sepp, Nederlandsche Vogelen (1770–1829), in scans van de Koninklijke Bibliotheek, en anders uit Gould, The Birds of Europe (1832–1837). Voor een paar soorten gebruiken we een ander oud vogelboek; het onderschrift zegt welk. Alle platen zijn publiek domein en staan op Wikimedia Commons. We hosten ze zelf, zodat je browser daarvoor niet naar Wikimedia hoeft.

Heeft een soort geen historische plaat, dan zie je een lege plaat met de reden. De Turkse tortel bijvoorbeeld kwam pas rond 1950 naar Nederland. We maken geen nieuwe platen en gebruiken geen AI-beelden.

De vogel in 3D

Onder 3D staat een schets van de vogel die je rond kunt draaien. Het is geen scan en geen AI: de vorm wordt gebouwd uit gemeten maten. Snavel, vleugel, staart en loopbeen komen uit AVONET (Tobias en anderen, 2022, CC BY 4.0), een dataset met maten van meer dan 90.000 vogels uit natuurhistorische musea. Het lijf rekenen we uit het gewicht. De rode maatlijnen tonen de echte gemiddelden, de liniaal staat in echte centimeters.

Wat niet uit de maten komt, is gegokt: hoe rond de kop is, hoe de veren liggen, hoe rechtop de vogel staat (daarvoor gebruiken we of hij vooral in bomen, op de grond, in de lucht of op het water leeft). Daarom is het een schets in potlood, zonder kleur. Voor de kleuren kijk je naar de plaat.

Wat de site niet kan

• De site weet niet welke vogels er bij jou zitten, alleen wat mensen in de buurt hebben gemeld.
• Waar veel mensen kijken, worden meer vogels gemeld. Een vak met een populair natuurgebied lijkt rijker dan een vak met alleen weilanden.
• Een vak is ongeveer 19 vierkante kilometer. Een soort in je vak kan aan de andere kant van het vak gezien zijn.
• Gevoelige soorten en broedplekken die in de bron vervaagd of weggelaten zijn, blijven vervaagd of ontbreken.
• De kalender op de soortpagina geldt voor heel Twente, niet voor jouw plek.
• Een opname komt meestal niet uit Twente.
• Vakken aan de rand van Twente liggen deels in Duitsland of buurgemeenten; meldingen van over de grens tellen niet mee.

Bronnen en licenties

• Meldingen: Observation.org (CC BY-NC 4.0), eBird (CC BY 4.0), iNaturalist (CC BY-NC 4.0), Vogeltrekstation, Birda en anderen, via GBIF.
• Geluid: xeno-canto, vooral CC BY-NC-SA. De opnemer staat bij elke opname.
• Platen: publiek domein, via Wikimedia Commons en de Koninklijke Bibliotheek.
• Namen: Wikipedia, CC BY-SA 4.0.
• Grenzen, adressen en ondergrond van de kaart: PDOK (Kadaster), BRT-achtergrondkaart.
• Letters: Bodoni Moda, Source Serif 4 en Instrument Sans, SIL Open Font License.

Omdat bijna alle meldingen en opnames niet-commercieel gedeeld zijn, heeft deze site geen advertenties of betaalde aanbiedingen.

Privacy

Geen cookies en geen bezoekersstatistiek. Ingetypte adressen en je locatie worden niet bewaard.

Bij de onderzoekjes met Fos kun je dingen opschrijven, een stempel zetten en een certificaat met een naam maken. Het certificaat wordt in je eigen browser getekend. Dat logboek staat alleen in de browser van je eigen apparaat. Het wordt nergens naartoe gestuurd; wis je de websitegegevens, dan is het weg.